Open source در برابر Close source

Open source در برابر Close source

برای سالهای متمادی شاهد بحث های طولانی در مورد نرم افزارهای open source و close source و تقابل این دو با یکدیگر بوده ایم. در این مقاله سعی بر آن است تا با دیدگاهی بیطرفانه ویژگی ها و خصوصیات هریک از این دو پلتفرم را مورد ارزیابی قرار داده و از جهات مختلف با یکدیگر مقایسه کنیم. تا درهنگام نیاز به انتخاب هرکدام از این دو بتوانیم انتخاب آگاهانه تری داشته باشیم.

ابتدا توضیح مختصری در باره هریک از این پلتفرمها:

Open Source Software یا نرم افزارهای متن باز

نرم افزار متن باز را می توان نرم افزاری معرفی کرد که تحت یک مجوز(Licence) دارای موافتنامه انتشار یافته، که اجازه ی به اشتراک گذاری کد منبع(کد کامپیوتری) را جهت مشاهده و انجام تغییرات در آن توسط کاربران و سازمانهای دیگر میدهد.

مثالهایی از این نوع نرم افزارها می توان به مرورگر موزیلا، لینوکس، جوملا، ووردپرس و غیره اشاره کرد.

Closed Source Software یا نرم افزارهای اختصاصی (متن بسته)

اینگونه نرم افزارها، نرم افزارهایی اختصاصی هستند که تحت یک مجوز دارای موافتنامه برای انجام تغییرات، توزیع، کپی و انتشار محدود و کنترل شده در اختیار کاربران و سازمانها قرار می گیرند. یا به صورت ساده تر نرم افزارهایی که برای دریافت آنها باید پول پرداخت کنید و اجازه دسترسی به کد منبع برنامه را ندارید.

مثالهایی از این نوع نرم افزارها می توان به محصولات میکروسافت مانند Office یا شرکت Adobe مانند Photoshop و غیره اشاره کرد.

مقایسه این دو پلتفرم از جهات مختلف

اکنون به مقایسه ی این دو نوع پلاتفرم از جهاتی همچون هزینه، خدمات و پشتیبانی، نوآوری و ابداع، قابلیت استفاده و امنیت می پردازیم.

هزینه Open source:

نرم افزارهای متن باز رایگان هستند. این فرصتی بسیار خوب است مخصوصا برای کسانی که در خانه کار می کنند یا توان پرداخت هزینه های بالا را برای تهیه نرم افزارهای موردنیاز خود ندارند. باید توجه داشت که اغلب برای کار با نرم افزارهای متن باز کاربر باید سطح تخصص معینی جهت مدیریت محتوای آنها داشته باشد.
بنابراین قبل از اینکه رایگان بودن شما را اغوا کند به این نکته توجه کنید که هزینه های آموزش کاربران، پیاده سازی، مسائل مربوط به خدمات و پشتیبانی و رشد و توسعه سازمان و بدست آوردن تخصص کار با نرم افزار متن باز موردنظر می تواند از هزینه ی خرید یک نرم افزار Closed Sourceبیشتر شود.

این نکته نیز قابل ذکر است که ارائه دهندگان نرم افزارهای متن باز به طور فزاینده ای در حال قدرت بخشیدن به نرم افزار های خود بوسیله ی اضافه کردن افزونه ها و خدمات جدید هستند.

Closed source: هزینه خرید نرم افزارهای اختصاصی (متن بسته) بسته به پیچیدگی نرم افزار از چند دلار تا چند میلیون دلار متغیر است. این هزینه شامل هزینه های اولیه ساخت، یکپارچه سازی، خدمات، مجوزها (licence) و هزینه های سالیانهمی شود.

این هزینه ها ممکن است برای برخی سنگین باشد، با این حال آنچه کاربر بابت بکارگیری اینگونه نرم افزرها می پردازد مجموعه ای از مزایا شامل استفاده از یک نام تجاری معتبر و قابل اعتماد، سطوح بالاتری از امنیت و عملکرد، نوآوری مستمر، آموزش مستمر، پشتیبانی قابل اعتماد و نیاز کمتر به مهارتهای فنی می شود. این موارد می تواند در بلند مدت علاوه بر جبران هزینه های پرداخت شده، ارزش افزوده ای نیز برای سازمان ایجاد کند.

خدمات و پشتیبانی Open source:

پشتیبانی و خدمات یکی از مسائل کلیدی در نرم افزارهای متن باز است. این نرم افزارها جهت پشتیبانی و ارائه خدمات به کاربران خود متکی به شبکه های اجتماعی آنلاین مانند انجمن ها و وبلاگها هستند. جوامع و اطلاعات آنلاین بسیار عظیم و وفاداری که کاربران زیادی در آنها در حال فعالیت هستند. اما امروزه با توجه به کمبود زمان، مصرف کنندگان نیاز به خدمات و پشتیبانی فوری دارند تا مشکلاتشان در اسرع وقت حل و فصل شود. بنابراین این جوامع آنلاین نمی تواند به اندازه کارشناسان آماده به پاسخگویی نرم افزارهای اختصاصی، پشتیبانی به موقع و سریع را تضمین نماید.

Closed source:
اگر اینترنت را مهمترین ابزار هر سازمان بدانیم. اغلب نرم افزار است که در درجه دوم اهمیت قرار می گیرد. پس سطح سرویس دهی و پشتیبانی از نرم افزار جهت به حداقل رساندن خرابی ها و مشکلات و همچنین افزایش بهره وری یکی از مهمترین مزیت های نرم افزارهای اختصاصی(متن بسته) است. ارائه دهندگان نرم افزارهای اختصاصی یک نقطه کلیدی برای فروش نرم افزارهای خود دارند و آن حمایت مداوم از کاربرانی است که بدون داشتن مهارت فنی می توانند بدون دلهره از نرم افزارهای آنها استفاده کنند.

اگر کتابچه راهنمای نرم افزار(User Manual) کافی نباشد یا اینکه کابر در کار با نرم افزار با یک مشکل مواجه شود که تجربه آنرا ندارد، آنگاه یک ویژگی مهم در نرم افزارهای اختصاصی برای حل این مشکل وجود دارد و آن هم قابلیت برقرای تماس فوری و در لحظه با سازنده ی نرم افزار جهت حمایت و پشتیبانی است.

از آنجا که خدمات و پشتیبانیسریع و به موقع یکی از دلایل اصلی کاربران برای انتخاب نرم افزارهای اختصاصی است، در نتیجه بسیاری از ارائه دهندگان نرم افزارهای
اختصاصی به فکر افزایش سطح خدمات و سرعت پشتیبانی جهت بالا بردن قیمت و چانه زنی در فروش هستند.

ابداع و نوآوری

Open source:
نرم افزارهای متن باز با ایجاد آزادی عمل و انعطاف پذیری فراوان این امکان را به کاربران می دهند تا بتوانند بدون محدودیت به نوآری و ابداع های جدید دست بزنند. با این
حال، نوآوری ایجاد شده توسط کابر برای اینکه توسط سایر کاربران همان نرم افزار قابل استفاده باشد بستگی به تصمیم ابداع کننده دارد که آیا می خواهد نوآوری خود را
بوسیله جوامع آنلاین با کاربران دیگر به اشتراک بگذارد یا نه. پس نوآوری و ابداع در این دسته از نرم افزارها(متن باز) وابستگی شدیدی به میزان فعال بودن کاربران آنها در جوامع آنلاین دارد.

همچنین این بحث وجود دارد که شخصی سازی های انجام شده بر روی کد منبع اصلی ممکن است آینده پشتیبانی و توسعه نرم افزار را محدود کند. پس عملا ابداعات و نوآوری های فراوان انجام شده توسط کاربران مختلف به علت گستردگی و عدم کنترل مرکزی و مدیریت قدرتمند نتیجتا به مجموعه ای محدود شامل رفع مشکل، بروزرسانی و بهبود عملکرد نرم افزار منجر می شود. یا حتی امکان دارد نرم افزار را به مرحله ای برساند که با یکسری مسائل غیرقابل حل روبرو کند. البته به این نکته توجه داشته باشید که امکان بوجود آمدن این مشکل بستگی مستقیم با تلاش ارائه دهندگان نرم افزارهای متن باز برای بزرگ کردن مقیاس R&D تشکیلاتشان دارد.

Closed source:
نرم افزارهای اختصاصی اجازه ی تغییر کد منبع را به کاربران خود نمی دهند. شاید این موضوع از دید برخی افراد یک نقطه ضعف به شمار بیاید اما همین مسئله باعث تضمین امنیت و قابل اطمینان بودن نرم افزار می شود.
علاوه بر این برخی از ارائه دهندگان نرم افزارهای اختصاصی افزون بر سرمایه گذاری بر روی R&D جهت ارتقا و بهبود مستمر نرم افزار خود، برای مشتریان مخصوص نیز
نرم افزارهای سفارشی شده با قابلیت انعطاف بیشتر را نیز ارائه می دهند.

همچنین ارائه دهندگان نرم افزارهای اختصاصی با ایجاد جوامع آنلاین متمرکز که در آنها ایده های کاربران به اشتراک گذاشته می شود و همچنین استفاده از مکانیزم بازخورد انجمن ها و نظرسنجی ها می توانند ایده ها و پیشنهادهای کاربران را با توجه به چهارچوب محصول، تبدیل به نوآوری های پرورش داده شده و منظم و قاعده مند کرده و آنرا جهت برآورده نمودن نیازهای آتی کاربران بکار گیرند.

حال می توان دریافت هرچند نوآوری های انجام شده در نرم افزارهای اختصاصی شاید کمتر از نرم افزارهای متن باز باشد اما خصوصیت و مزیت این نوع ابداعات این است که اولا بصورت کامل مورد آزمایش قرارگرفته و ثانیا در اختیار تمام کاربران نرم افزار قرار می گیرد.

و از آنجا که ارائه دهندگان نرم افزارهای اختصاصی همیشه نگران این مسئله هستند که نرم افزارشان از کار برکنار شود، پس همیشه به فکر ارتقای نرم افزار و رفع  شکلات بصورت مداوم و پیوسته خواهند بود و این بدان معناست که کاربر با خاطری آسوده منتظر رفع مشکلات و بهبود مستمر نرم افزار مورد استفاده ی خود است.

پس تفاوت در نوآوری میان دو پلاتفرم در دیدی است که به نوآوری و ابداع می شود، زیرا در نرم افزارهای متن باز نوآوری بیشتر تکنیک محور است امادر نرم افزارهای اختصاصی(متن بسته) تجارت محور.

قابلیت استفاده (Usability)

Open source:
ازنرم افزارهای متن باز به علت عدم قابلیت استفاده پذیری بسیار انتقاد شده است. بطور کلی این فناوری توسط کارشناسان متخصص در امر استفاده پذیری، بازبینی نشده است و برای اکثریت قریب به اتفاق کاربران کامپیوتر تهیه نشده است. این نوع نرم افزارها اکثرا برای کسانی بوجود می آیند که تخصص رفع خطا و یا تغییر کد ودستکاری آنها را داشته باشند.

علاوه بر اینها، اینگونه نرم افزارها بصورت قانونی موظف به داشتن راهنمای کاربری نیستند. زمانی هم که مستنداتی ارائه شود اغلب شامل یکسری اصطلاحات مخصوص برای متخصصان خواهد بود. بدون مستندات کافی، کاربر باید بر جایگزین هایی مانند جوامع آنلاین تکیه کند با این فرض که یک نفر قبلا این مشکل را داشته و به او پاسخ داده شده، تا راهنمایی باشد برای یک نفر دیگر. این موانع بازدارنده است اما غیرقابل حل نیست.

Closed source:
نرم افزارهای اختصاصی بطور کلی زیر نظر کارشناسان متخصص جهت قابل استفاده بودن مورد تست و بررسی تخصصی قرار می گیرند و هدف نهایی کاربران هستند. در نتیجه طراحی نرم افزار بگونه ای خواهد بود که کاربر را بیشتر ارضا کرده و استفاده پذیری آن بسیار بالا می رود.

همچنین ارائه ی کتابچه راهنمای جامع و کامل محصول، آموزش استفاده محصول توسط کاربر را بسیار سریعتر و آسانتر می کند. خدمات حمایتی شامل سمینارها، دوره های آموزشی هدفمند و پشتیبانی گسترده نیز جهت به حداکثر رساندن استفاده پذیری نرم افزار وجود دارد.

ذکر این نکته نیز بسیار مهم است که درحالی که بسیاری از مردم این نرم افزارها را بسته می بینند، ارائه دهندگان این نرم افزار ها ، مکانیزم وسیعی را جهت بهبود آنها توسط توسعه دهندگان و سیستم های third party در اختیار گذاشته اند.

امنیت

Open source:
نرم افزارهای متن باز اغلب به داشتن مشکلات و مسائل امنیتی مشهور هستند. آمارهای جدید از تحقیقات فورستر نشان می دهد که ۵۸ درصد از مدیران IT
و تصمیم گیرندگان در شرکتهای بزرگ در مورد امنیت نرم افزارهای متن باز تردید دارند.

اینگونه نرم افزارها لزوما در یک محیط کنترل شده توسعه نیافته است و چون این نرم افزارها اغلب بصورت کامل بازبینی و تصحیح نمی شوند پس امکان اینکه یک برنامه نویس که در توسعه نرم افزار مشارکت داشته، کدی را در نرم افزار گنجانده باشد تا بوسیله ی آن بتواند از اطلاعات شما سوء استفاده نماید، وجود دارد.

اتخاذ یک نام تجاری معتبر با یک تیم توسعه متمرکز و پشتیبانی شده توسط جامعه آنلاین می تواند این خطر بالقوه را کاهش دهد.

Closed source:
نرم افزارهای اختصاصی امن تر است به این دلیل که در یک محیط کنترل شده توسط یک تیم متمرکز با مسیر مشترک توسعه یافته است. علاوه بر این بازبینی و تست کد منبع توسط این تیم خطر وجود back door ها و هرگونه اشکالات را بشدت کاهش می دهد.

نتیجه گیری

به نظر میرسد استفاده از هریک از این دو پلتفرم در جای مناسب می تواند بسیار مفید باشد. نرم افزارهای متن باز را می توان در جایی که فاکتورهایی همچون امنیت و پشتیبانی دارای اهمیت کمتر و هزینه کم دارای اهمیت بیشتر باشد، بکار برد. اما در مکانهایی همچون سازمانها نمیتوان این ریسک را انجام داد و بهتر است بیشتر روی نرم افزارهای اختصاصی تکیه کرد که دارای قابلیت اطمینان بیشتری هستند.

با ما باشید